برخی اعمال فردی که نه در انجام اعمال خود مجتهد است و نه مقلد و نه احتیاط کار

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ                                                                کسی که نه مجتهد می باشد و نه دوست دارد از مرجع تقلیدی، تقلید کند و نه دوست دارد در اعمالش احتیاط کند وضعیت صحت یا عدم صحت بعضی از اعمالش چگونه خواهد بود؟ من امروز می خواهم این مطلب را از دیدگاه شیخ اعظم یعنی شیخ انصاری بیان کنم ابتدا باید ببینیم که آن عمل چه می باشد؟ آیا آن عمل یک معامله به معنای اعم است مانند عقدی که آن فرد برای یک زوجیت می خواند یا یک عبادت مانند نماز می باشد؟ ابتدا درباره معامله به معنای اعمش بحث می کنیم اگر فردی خواست عقد زوجیت بخواند و شک کرد که آیا  می تواند این عقد را فارسی بخواند و یا عربی خواندن، فقط صحیح می باشد؟ و بدون آنکه مجتهد باشد که اجتهاد کند و بدون آنکه علاقه ای به تقلید از مرجع تقلیدی داشته باشد همین طوری حکم به فارسی خواندن عقد زوجیت بدهد و عقد را فارسی بخواند. آیا عقدی که او خوانده صحیح می باشد؟ در اینجا شیخ انصاری یک حکم اصولی را بیان می کند که ایشان به شدت به آن مقید هستند و آن این می باشد که ببینید معاملات به معنای اعم آن به مانند اسباب واقعی می باشند مانند آتش که مثلا به خانه یک فردی افتاده است در حالیکه او در سفر می باشد چه او نداند خانه اش آتش گرفته و چه بداند که خانه اش آتش گرفته است هیچ فرقی نمی کند آتش خانه اش را خواهد سوزاند بنابرین اگر آن فرد روزی، مثلا در روز قیامت بداند که واقع و نفس الامر این بوده است: عقد فارسی زوجیت را حاصل می کرده است که فبها، عقدی که سابقا خوانده است صحیح می باشد ولی اگر بعدا فهمید که در واقع، عقد عربی صحیح بوده است عقدی که سابقا خوانده است زوجیت را حاصل نخواهد کرد. اما در عبادات، اگر فردی که نه اجتهاد کردن می داند و نه علاقه به تقلید و نه علاقه به احتیاط کردن دارد مثلا شک کند که به راستی خواندن سوره در نماز واجب می باشد یا نه؟ و بدون آنکه اجتهاد کند یا تقلید یا احتیاط کند برائت صادر کند و نمازش را بدون سوره بخواند به راستی نمازش چگونه خواهد بود؟ در اینجا شیخ می فرماید: اگر در واقع ثابت شود که نماز با سوره واجب بوده بدون هیچ شکی نمازش باطل خواهد بود ولی اگر در واقع ثابت شود که نه، نمازش بدون سوره صحیح بوده است باز شیخ می فرماید: نماز او صحیح نمی باشد زیرا قصد قربت که یکی از اصول اصلی صحت نماز است با تردیدی که این فرد درباره نماز با سوره یا بدون سوره داشت جمع نمی شود البته شیخ در اینجا دو گروه افراد را استثناء می کند. 1ـ جاهل غافل یعنی کسی که هیچ شکی نداشته است که نماز بدون سوره اش هیچ ایرادی داشته باشد. 2ـ کسانی هستند که به تبعیت از مثلا پدر یا مادر خود یا نزدیکانشان بدون آنکه شکی در مورد صحت نماز بدون سوره داشته باشند نماز می خوانند شاید از مطلبی که گفتم علت این دو استثناء را فهمیده باشید.